Indianie

 

 

Indianie (Amerykańscy tubylcy - native American) - jedna z trzech (obok Eskimosów i Aleutów) grup ludności autochtonicznej zamieszkujących kontynenty amerykańskie.

Przodkami dzisiejszych Indian byli koczowniczy myśliwi, którzy podczas ostatniej epoki lodowcowej (ok. 20 000 - 35 000 lat temu) przeszli z Azji do Ameryki przez cieśninę Beringa (czy raczej oblodzony kontynent Beringii). Antropologicznie wywodzili się z rasy żółtej, czyli mongoloidalnej, a więc z najliczniejszej obecnie na kuli ziemskiej, jednej z trzech głównych odmian gatunku Homo sapiens. Tworzyli tzw. kulturę polowań na wielką zwierzynę. Rozciągała się ona na dzisiejsze Wielkie Równiny, Prerie, część Południowego Zachodu oraz pas Wschodnich Lasów. Ludzie tej tradycji żywili się głównie mięsem wielkich zwierząt, choć okazjonalnie polowali i na zwierzęta mniejsze, a pewną część pożywienia stanowiły zbierane dzikie rośliny. Indianie nie mieli zwierząt pociągowych, co niekorzystnie wpływało na rozwój rolnictwa. Postęp gospodarczy można było osiągnąć tylko w wyniku pracy rąk ludzkich.

Tradycyjnie uważa się, że nazwa 'Indianie' została nadana ludom Ameryki przez Kolumba, który myślał, ze dopłynął do Indii.

Wszystkie plemiona indiańskie, które poznali Europejczycy, przybywając na kontynent, należały do kategorii społeczeństw pierwotnych. Ich zróżnicowanie kulturowe związane było ponad wszystko z adaptacją do konkretnych warunków środowiska przyrodniczego, na które składa się klimat (temperatura, opady, zmienność pór roku itp), ukształtowanie terenu (góry, wody wewnętrzne, morza) oraz flora i fauna. Tak więc przez nikogo nie kwestionowanym kryterium podziału na obszary kulturowe w Ameryce Północnej jest sposób korzystania ze środowiska, a więc gospodarka i tryb życia, wyznaczone przez charakter warunków naturalnych.

Językowo Indianie byli bardzo zróżnicowani: ilość ich języków szacuje się na 1000 - 2000 (są to osobne języki, a nie dialekty). Fakt ten był wynikiem dużego rozproszenia przestrzennego i izolacji wielu społeczności indiańskich. W późniejszych okresach zbadano i sklasyfikowano 221 indiańskich języków.

Szacunki ogólnej populacji Indian końca XV i początków XVI w. różnią się bardzo znacznie między sobą. Brak bowiem wiarygodnych danych. Najniższa ocena pierwotnej populacji całej Ameryki Północnej (A.L.Kroeber) wynosi 4 200 000, zaś szacunek najwyższy (I.Tobins) mówi o 60 milionach (włączono tu Mezoamerykę wraz z wysokimi cywilizacjami). Najogólniej można powiedzieć, że rozkład populacji nie był równomierny: południe było gęściej zaludnione niż północ, zaś wybrzeża bardziej niż interior. Był on również większy nad Oceanem Spokojnym, niż nad Atlantykiem.

 

Indianie Ameryki Północnej

Rodowici mieszkańcy Stanów Zjednoczonych i Kanady są często dzieleni według rejonów geograficznych. Można ich zatem podzielić na następujące grupy:

Obszary subarktyczne
Jupikowie, Kri (Cree), Innu, Atikamekwowie
Wybrzeże północno-zachodnie
Haidowie, Muckleshoot, Tlingitowie

Góry Skaliste

Czarne Stopy, Nez Perce, Ute
Kalifornia
Mohavi, Miwok
Montana
Flathead (Płaskogłowi), Wrony
Newada
Pajutowie
Południowy zachód
Apacze, Czemehuevi, Cocopah, Havasupai, Hopi, Nawahowie, Pueblo, Quechan, Tohono O'odham (Pagago), Yavapai

Wielkie Równiny

Arapahowie, Caddo, Czejenowie, Komancze, Kickapoo, Kiowowie, Dakotowie (Siuksowie), Paunisi, Odżibuejowie, Saukowie

Wschód

Delawarowie, Irokezi
Kajuga, Mohawkowie, Oneidowie, Onondaga, Senekowie, Tuskarora
Mashantucket Pequots, Mohikanie
Południowy wschód
Czerokezi, Czoktawowie, Krik (Creek), Seminole
Północny wschód
Micmac

 

Często też stosuje się podział Indian, ze względu na obszary kulturowe:

- Południowy Zachód (czyli obecne stany Nowy Meksyk, Arizona i część Colorado)

- Kalifornia (obszar zajmujący około 2/3 powierzchni tego stanu)

- Baja Kalifornia (wąski półwysep oraz pas lądu głównego naprzeciwko tego półwyspu)

- Wschodni pas lasów i nizin nadmorskich (teren od Rzeki Św. Wawrzyńca do Zatoki Meksykańskiej i od Prerii po Atlantyk)

- Prerie (obszar, który dziś nazywamy Środkowym Zachodem, obejmuje stany Wisconsin, Michigan, Illinois, Iowa, Missouri, Północna i Południowa Dakota, Minnesota, a także część stanów Nebraska, Kansas, Oklahoma, Arkansas, Teksas, Tennessee, Kentucky i Indiana)

- Równiny (południkowy pas od południowej Alberty do granicy meksykańskiej i od Gór Skalistych po rzekę Missouri)

- Płaskowyż (obejmujący dorzecze rzeki Kolumbii, a także część prowincji Kolumbia Brytyjska w Kanadzie)

- Wielka Kotlina (stany Newada, Utah, Część Kalifornii i Oregonu, Idaho, Wyoming i Colorado)

- Północno-Zachodnie Wybrzeże (rozciągające się od południowo-wschodnich wybrzeży Alaski przez większą część Kolumbii Brytyjskiej, stany Waszyngton i Oregon aż do Północno-zachodniego skrawka Kalifornii)

- Pas zimnego lasu i tundry subarktycznej (rozciągający się równoleżnikowo, obejmujący środkową Alaskę i znaczną większość interioru Kanady)

- Wybrzeże Arktyczne (pas rozciągający się od Wysp Aleuckich na Morzu Beringa aż po Grenlandię)

 

 

Mapa obecnych rezerwatów Indian na terenie Stanów Zjednoczonych (mapa pochodzi ze strony www.infoplease.com)

Małe, ciemnoszare plamki to rezerwaty pierwotnych mieszkańców Ameryki. Liczebność wszystkich mieszkańców USA w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, to ok. 274.000.000 ludzi - w tym 1.900.000 Indian...To mniej, niż obecna liczba osób mieszkających w Warszawie...

Zobacz też: Terytorium Indiańskie

Zobacz też: Rezerwaty Indian

Zapraszam do przeczytania artykułu Wiesława Wernica:

Legenda i prawda o Czerwonoskórych 

Z przyjemnością prezentuję artykuł kolegi Zbyszka Olszewskiego (mieszkającego od lat w Stanach Zjednoczonych) na temat Indian Ameryki Północnej. Pozwoliłem sobie na drobną korektę stylistyczną i dodanie polskich czcionek. Ze Zbyszkiem możesz też porozmawiać na naszym FORUM. Odwiedza je, jako Czerwony Tomahawk. Kliknij na:

 

Indianie na Dzikim Zachodzie

 

Przeczytaj też moją małą rozprawkę nt:

Wielcy wodzowie Indian

 

 O historii Indian przeczytasz na:

Stronie o Indianach

 

 A tak wyglądają współcześni Indianie :)

Indian Festival

 

I strony naszych krajowych Indian i Indianistów:

Polski Ruch Przyjaciół Indian 

Indianie w literaturze

Z ziemi Indian

 

 

 

W oparciu o: http://pl.wikipedia.org/wiki/Indianie , "Wigwamy, rezerwaty, slumsy" Ewa Nowicka, Izabella Rusinowa.